Hakkında Interpol kırmızı bülteni bulunduğunu öğrenen kişi çoğu zaman meselenin kapandığını ve iadenin an meselesi olduğunu düşünür. Bu doğru değildir ve aradaki fark esaslıdır.

Bülten ne değildir

Kırmızı bülten, bir devletin diğer devletlerden bir kişinin yerinin tespitini ve iade amacıyla geçici olarak tutuklanmasını talep etmesidir. Interpol iade anlaşmalarının tarafı değildir ve iade kararı vermez. Bülten ne bir mahkûmiyet hükmüdür ne de bir Türk mahkemesi kararıdır.

İlk 24 saat belirleyicidir

Yakalamanın ardından kişi yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır. Bu aşamada hâkim, kişinin rızasına dayalı iade imkânını ve bunun hukukî sonuçlarını açıklamakla yükümlüdür.

Rıza, süreci basitleştirilmiş usule taşır ve savunmanın elindeki araçların çoğunu ortadan kaldırır: tam bir yargılama, ret sebeplerinin ileri sürülmesi, kanun yoluna başvurma. Üstelik bu açıklama, avukatın henüz yanınızda olmayabileceği bir anda yapılır.

Tek bir pratik sonuç vardır: rıza sorulduğunda, davanın olağan usulde görülmesini ve avukatınızla görüşmek istediğinizi belirtin.

Usul nasıl işler

• Talep ulaşmadan önceki geçici tutukluluk süreyle sınırlıdır; evrak gelmezse tedbir kaldırılır.
• Tutuklama yerine adlî kontrol uygulanabilir: yurt dışına çıkış yasağı, düzenli başvuru, güvence, konutu terk etmeme.
• İade talebini ağır ceza mahkemesi inceler; karara karşı temyiz yoluna gidilebilir.
• Mahkeme iadeyi kabul edilebilir bulsa dahi mesele kapanmaz: ilgili bakanlıkların görüşleri ve en üst düzeyde onay gerekir.

Ret sebepleri

Kanun, iadenin reddedileceği hâlleri sayar: ırk, din, siyasî görüş veya belli bir sosyal gruba mensubiyet nedeniyle kovuşturma ya da kötü muameleye maruz kalma riski; fiilin siyasî nitelikte olması; zamanaşımı; aynı fiil nedeniyle Türkiye'de verilmiş kesinleşmiş bir hüküm bulunması. Ayrıca kanun, kişinin uzun süredir Türkiye'de bulunması veya evli olması gibi kişisel hâlleri nedeniyle iadenin fiilin ağırlığıyla orantısız bir mağduriyet doğuracağı hâllerde de reddi mümkün kılar.

Bunun yanında bağımsız bir yol daha vardır: verilerin düzeltilmesi veya silinmesi için doğrudan Interpol nezdinde başvuru. Bu başvuru Türkiye'deki süreci durdurmaz, ancak gelecekteki tekrar eden yakalamaların sebebini ortadan kaldırır.