Türkiye, Ekim 2021'den itibaren FATF'ın gri listesinde yer aldı ve Haziran 2024'te listeden çıkarıldı. Bu dönem bankacılık prosedürlerinin en çok sıkılaştığı dönem oldu; listeden çıkış uygulamayı eski hâline döndürmedi.
"Param bloke edildi" üç farklı durumu anlatır
- İşlemin askıya alınması. Mali istihbarat biriminin, şüpheyi teyit etmek amacıyla işlemi kısa bir süreyle askıya alması. Süre kanunla sınırlıdır.
- Malvarlığına elkoyma. Ceza soruşturması kapsamında yürüyen, katı usul sürelerine tabi bir yargısal işlem. Sürelere uyulmaması savcılık kararının hükümsüz kalması sonucunu doğurur ve bu, malvarlığının serbest bırakılması için işleyen bir dayanaktır.
- Bankanın kararı. Bankanın kendi iç politikaları uyarınca hizmet vermeyi reddetmesi veya hesabı kapatması. Bu, bir kamu işlemine karşı iptal davası değil, özel hukuk uyuşmazlığıdır; strateji tümüyle farklıdır.
Gerçekte ne olduğunu tespit etmek, bu tür her başvurudaki ilk adımdır. Hem süre hem de nereye başvurulacağı buna bağlıdır.
Bankaya sormak sonuç vermez
Kanun, şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunun müşteri dâhil hiç kimseye açıklanmasını açıkça yasaklar ve ihlali cezaî yaptırıma bağlar. Bankadan böyle bir cevap beklemek anlamsızdır ve çalışanı imkânsız bir konuma sokar.
Sınırda nakit
Taşınan parayla ilgili tam ve doğru açıklama yapma yükümlülüğü, gümrük idaresinin talebi üzerine doğar. Açıklama yapılmaması veya gerçeğe aykırı açıklama hâlinde değerler muhafaza altına alınır, taşınan tutarın onda biri oranında idarî para cezası kesilir ve durum şüpheli sayılarak mali istihbarat birimine bildirilir. "Bana sorulmadı" ile "soruldu ve eksik cevap verdim" arasındaki fark burada belirleyicidir.
Başkası hesabına işlem
Kendi adınıza, ancak fiilen bir başkasının hesabına hareket ediyorsanız, işlemi yapmadan önce bunu yazılı olarak bildirmek zorundasınız. Bu yükümlülüğün ihlali idarî bir eksiklik değil, suçtur. Nam-ı müstear hesap düzenlemelerinin tamamı bu kapsamdadır.
Önceden hazırlanması gerekenler
Fonların kaynağına ilişkin belge zinciri blokajdan sonra değil, transferden önce toplanır: sözleşmeler ve gelir belgeleri, paranın doğduğu ülkede vergilerin ödendiğine dair kanıt, zincirde kopukluk bırakmayan hesap dökümleri, ödemenin yapıldığı işleme ait belgeler, tercümeler ve gerektiğinde apostil.