Verileri INTERPOL kayıtlarına girmiş bir kişinin, ulusal mahkemelerden bağımsız ayrı bir yolu daha var: INTERPOL dosyalarını denetleyen Komisyon’a başvurmak. Bu, verilerin örgütün kurallarına uygun olup olmadığını inceleyen ve düzeltilmelerini ya da silinmelerini isteyebilen bağımsız bir organ. Bundan ne beklenmeli ve gerçekte ne kadar sürüyor — konumuz bu.

Öngörülen süreler

Süreç kademeli. Önce başvurunun kabul edilebilirliği inceleniyor: bunun için bir ay. Ardından Genel Sekreterlik, kişiye ilişkin veri bulunup bulunmadığını bildiriyor — başvurunun kabul edilebilir sayılmasından itibaren kırk beş gün. Sonra esastan inceleme geliyor: verilere erişim talebi için dört ay, düzeltilmeleri veya silinmeleri talebi için dokuz ay. Uzatma mümkün, ancak makul olması, zamanında bildirilmesi ve kararda gerekçelendirilmesi gerekiyor.

Komisyon’un kendi istatistiği ne gösteriyor

Komisyon yıllık raporlar yayımlıyor ve oradaki sayılar öngörülen sürelerle örtüşmüyor. 2024 raporuna göre dört aylık süreye erişim taleplerinin yüzde 30’u sığdı; bir yıl önce tablo tersineydi — ölçüte uyan oran yüzde 70’ti. Silme taleplerinde dokuz aylık süreye uyum oranı yüzde 70 oldu.

Sebep münferit gecikmeler değil, iş yükü: yıl içinde 2.586 yeni kabul edilebilir başvuru ve 2.717 kapatılan dosya — raporun ikisini de Komisyon tarihinin rekoru olarak nitelendirdiği rakamlar.

Başvurudan önce kabul edilmesi gereken pratik sonuç şu: dört ve dokuz ay bir ölçüttür, bir taahhüt değil. Dosyanın tamamı için gerçekçi olarak on iki ilâ on beş ay öngörmek gerekir.

Başvurular nasıl sonuçlanıyor

Başvuru, sonucu baştan sıfır olan bir formalite değil. 2023 raporuna göre veriler 342 dosyada kurallara aykırı bulundu — incelenenlerin yüzde 68’i; silme kararı ise 269 dosyada verildi, yüzde 54. Bu iki sayı arasındaki fark önemli: aykırılığın tespiti ile verilerin silinmesi aynı şey değil ve birincisi beklenirken ikincisi ayrıca elde edilmelidir.

Ayrı bir kategori de var: aramayı başlatan ülkenin ulusal bürosunun Komisyon’un sorularına hiç yanıt vermediği dosyalar. 2024’te 50 silme kararı tam da bu nedenle verildi.

Uygulamaya erişim hakkında

Komisyon kararlarından alıntılar yayımlıyor — kimlik bilgileri çıkarılmış, ancak gerekçeli. 2017–2025 dönemi için bunların sayısı 65. 2020, 2021 ve 2022 yılları için hiç alıntı yayımlanmadı; bu yılların uygulamasına ilişkin fikir ancak dolaylı olarak oluşuyor.

Bundan çıkan sonuç

Komisyon’a başvurmanın anlamı var, ancak bu bir yılı aşan ufku olan uzun bir süreç ve şu anda olup bitenlerle paralel yürütülmesi gerekiyor: ulusal süreçleri durdurmuyor. Başlatmak için makul an, gözaltı anı değil, malzemenin toplandığı andır. Süreleri de ölçütten değil, gerçek istatistikten hesaplamak gerekir — aksi hâlde beklenti olacaklarla örtüşmez.